คลังต้นไม้แห่งการเรียนรู้

30 กรกฎาคม 2568
111

ตะโกนา

ชื่อไทย ตะโกนา
ชื่ออื่น มะโก, มะถ่านไฟฝี, พญาช้างดำ, โก, นมงัว
ชื่อวิทยาศาสตร์

Diospyros rhodocalyx Kurz

ชื่อวงศ์ EBENACEAE
ลักษณะวิสัย

ไม้ต้น ขนาดเล็กถึงขนาดกลาง สูงประมาณ 8 – 15 เมตร ไม่ผลัดใบ เรือนยอดเป็นพุ่มกลมหรือรูปไข่ ทึบ ปลายกิ่งมักห้อยลู่ลง ลำต้นเปลาตรง แต่แตกกิ่งต่ำ เปลือกนอกสีดำ แตกเป็นสะเก็ดหนา

ลักษณะใบ

ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่ ป้อม หรือสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด กว้าง 2.5 – 7 เซนติเมตร ยาว 3 – 12 เซนติเมตร โคนใบสอบเรียว รูปลิ่ม หรือป้าน ขอบใบเรียบ ปลายใบมน หรือหเว้า แผ่นใบค่อนข้างหนา หลังใบเกลี้ยง ท้องใบอ่อนมีขนสั้นนุ่ม

ลักษณะดอก

ดอกเพศผู้และดอกเพศเมียแยกต้น ดอกเพศผู้เป็นช่อกระจุกสั้นๆ หนึ่งช่อมีประมาณ 3 ดอก ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยรูประฆังสีขาว หรือเหลืองอ่อน ขนาดเล็ก กลีบเลี้ยงมี 4 กลีบ ยาว 3 – 4 มิลลิเมตร ด้านนอกมีขนสั้นนุ่ม ส่วนด้านในมีขนหยาบ กลีบดอกรูปคนโท โคนเชื่อมติดกันยาว 8 – 12 มิลลิเมตร ปลายแยกเป็น 4 กลีบเล็กๆ เกสรผู้มี 14 – 16 อัน ดอกเพศเมีย ออกเป็นดอกเดี่ยวที่ง่ามใบ ทั้งกลีบดอกและกลีบเลี้ยงมีอย่างละ 4 กลีบ คล้ายกับดอกเพศผู้ แต่ขนาดใหญ่กว่า

ลักษณะเมล็ด
ลักษณะผล

ผลสดมีเนื้อหลายเมล็ด เส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5 – 2.5 เซนติเมตร ผลอ่อนมีขนสีน้ำตาลแดงคลุม ผลแก่เกลี้ยงและออกสีเหลืองอมเขียว มีกลีบเลี้ยงปิดตรงขั้วของผล แฉกลึกครึ่งหนึ่ง ไม่พับงอ

สรรพคุณ

เนื้อไม้ใช้ทำด้ามเครื่องมือทางเกษตร เสา คาน
ผลแก้ท้องร่วง ตกเลือด แก้บวม ขับพยาธิและแก้ฝีเน่าเปื่อย ใช้เป็นสีย้อมผ้า

สถานที่ แปลงอนุรักษ์พันธุกรรมพืช 16 โร่,ฐานต้นไม้แห่งการเรียนรู้
Share this: